الشيخ محمد علي الگرامي القمي

46

لو لا على (ع) (فارسى)

مرتبه ، وجود انوار است و يا عالم عقول - كه بعضىها مىخواهند بگويند اينها يكى است ، عالم انوار ، اصطلاح شريعت است و عالم عقول اصطلاح فلاسفه يونان و پس از يونان است . ، ولى به نظر ميرسد در واقع دو تاست . عالم انوار عالم پيغمبر ( ص ) و اهل بيت ( ع ) است كه عقول متصاعده هستند و افضل از عقول در سلسله‌ى قول نزول هستند ، . وسپس عالم عقول مجرده است ، بهرحال بعد از آن عالم ، نوبت به خلقت عالم بعد از عقول مىرسد ؛ عالم انفس ، كه در ذات مجردند نه در مقام عمل ، بعد از نفس مجرداتى است كه توصيف جسم را دارند ؛ عالم انشاء ، مثل معلقه و به تعبير ديگر : وجودات برزخى ، كه شكل و اندازه دارند ولى خاصيت ماده را ( به ان صورت ) ندارند . يعنى ذبول و لاغرى ، تطابق و اندازه گيرى ، فساد و از بين رفتن ، و . . . ندارند ، اينها خواص ماده هستند . اجسام مجرده مثل آنچه كه در ذهن تصور مىكنيد ، نه پاره شدن دارند نه ذبول و لاغرى ، نه مساله تطابق و . . . در آنها مطرح است ، در عالم ماده يك فرش دوازده مترى را نمىشود بر اتاق بيست مترى تطبيق كرد ولى در عالم تجرد ، كل يك بيابان صد فرسخى در ذهن ما جا مىگيرد و جا هم نمى خواهد ، هزاران چيز ديگر را نيز مىتوان جا داد . عالم اجسام مجرده فقط شكل و اندازه دارند ولى خصوصيات ماده به خصوص اين سه خصوصيت